Built Up Beam

คานเหล็กประกอบจากแผ่นเหล็กที่กำหนดหน้าตัดให้เหมาะกับแรง ช่วงพาด และข้อจำกัดของแต่ละโครงการ

Built Up Beam คานเหล็กประกอบจากแผ่นเหล็กพร้อมรอยเชื่อมในโรงงาน

Built Up Beam คืออะไร

Built Up Beam คือ คานเหล็กที่เชื่อมแผ่นปีกและแผ่นเอวเป็นหน้าตัดตามแบบ เพื่อให้เหมาะกับแรงและช่วงพาดของโครงการ

แผ่นปีกบน · แผ่นเอว · แผ่นปีกล่าง

หน้าตัดประกอบตามแบบ

แผ่นเหล็กทั้งสามส่วนถูกเชื่อมเป็นชิ้นงานเดียว จึงปรับความสูง ความกว้าง และความหนาได้มากกว่าการเลือกเฉพาะคานเหล็กสำเร็จรูป

ออกแบบจากแรง
กำหนดสัดส่วนจากแรงดัด แรงเฉือน การโก่งตัว และเสถียรภาพที่ต้องตรวจ
ควบคุมการผลิต
ระบุมิติ รอยเชื่อม ความคลาดเคลื่อน และวิธีตรวจรับไว้ในแบบผลิต
ประสานกับหน้างาน
วางแผนจุดต่อ การขนส่ง จุดยก การยึดรั้ง และลำดับติดตั้งตั้งแต่ต้น

การกำหนดหน้าตัดได้ยืดหยุ่นไม่ได้แปลว่าจะรับน้ำหนักมากกว่าหรือประหยัดกว่าคานสำเร็จรูปเสมอ ควรเปรียบเทียบภายใต้แรง ขอบเขตผลิต และเงื่อนไขติดตั้งเดียวกัน

แผ่นปีก เอวคาน และรอยเชื่อม

Built Up Beam รับแรงได้เมื่อชิ้นส่วนหลักทำงานร่วมกันอย่างต่อเนื่อง และรายละเอียดประกอบถูกกำหนดให้ผลิต ขนส่ง และติดตั้งได้จริง

หน้าที่หลักของหน้าตัดประกอบ

แผ่นปีกคาน

ปีกบนและปีกล่างรับแรงอัด–ดึงจากการดัด จึงต้องกำหนดความกว้าง ความหนา และการยึดรั้งให้สัมพันธ์กัน

แผ่นเอวคาน

รับแรงเฉือนและเชื่อมการทำงานของปีกทั้งสองด้าน ต้องตรวจความชะลูด การโก่งตัว และเสถียรภาพของแผ่น

รอยเชื่อมปีกกับเอว

ถ่ายแรงระหว่างแผ่นให้ทำงานเป็นหน้าตัดเดียว ต้องระบุชนิด ขนาด แนวเชื่อม และวิธีตรวจรับในแบบผลิต

รายละเอียดประกอบต้องสัมพันธ์กับตำแหน่งใช้งาน

การเพิ่มความหนาเฉพาะจุดไม่ทำให้ทุกเงื่อนไขผ่าน ต้องตรวจหน้าตัด รอยเชื่อม และเสถียรภาพร่วมกัน

  • แผ่นเสริมกำลังใช้เฉพาะบริเวณรองรับ แรงเฉพาะจุด หรือจุดที่ผลออกแบบกำหนด
  • รอยต่อคานต้องสัมพันธ์กับกำลังรับแรง ขนาดขนส่ง จุดยก และลำดับติดตั้ง

เมื่อใดควรพิจารณาคานเหล็กประกอบ

ควรพิจารณา Built Up Beam เมื่อหน้าตัดเหล็กสำเร็จรูปไม่ตอบโจทย์แรง ช่วงพาด หรือระดับที่กำหนด และโครงการพร้อมควบคุมการผลิตตั้งแต่วัสดุ รอยเชื่อม ไปจนถึงการติดตั้ง

เมื่อหน้าตัดมาตรฐานตอบโจทย์ไม่ได้

เริ่มจากข้อจำกัดจริงของโครงการ แล้วเปรียบเทียบทางเลือกด้วยแรง การโก่งตัว เสถียรภาพ น้ำหนัก และงานผลิตชุดเดียวกัน ไม่ควรเลือกเพราะต้องการลดปริมาณเหล็กเพียงอย่างเดียว

  • ควบคุมระดับคาน

    ปรับความสูง ความกว้าง และความหนาแผ่นได้ เมื่อหน้าตัดสำเร็จรูปไม่เพียงพอภายในระดับที่สถาปัตยกรรมหรืองานระบบอนุญาต

  • จัดหน้าตัดตามแรง

    หน้าตัดอาจปรับความลึกหรือความหนาตามแนวคานได้ แต่ต้องตรวจแรง การโก่งตัว เสถียรภาพ รอยต่อ และรอยเชื่อมตลอดช่วง

  • ผลิตและติดตั้งได้จริง

    ขนาดแผ่น ความยาวขนส่ง จุดยก การยึดรั้งชั่วคราว ลำดับเชื่อม และการตรวจรับ ต้องสอดคล้องกับความพร้อมของโรงงานและหน้างาน

การผลิตและการควบคุมคุณภาพ

คุณภาพของ Built Up Beam ไม่ได้ตัดสินจากรอยเชื่อมหลังประกอบเสร็จเพียงอย่างเดียว แต่ต้องควบคุมวัสดุ แบบผลิต การประกอบ งานเชื่อม มิติ และผิวเคลือบด้วยเกณฑ์เดียวกันตั้งแต่ก่อนเริ่มงาน

กำหนดเกณฑ์ตรวจรับก่อนเริ่มผลิต

แบบผลิตและแผนตรวจควรระบุจุดตรวจ ผู้รับผิดชอบ เอกสารที่ต้องบันทึก และเงื่อนไขยอมรับให้ชัดเจน เพื่อไม่ให้แก้ปัญหาหลังชิ้นงานเสร็จ

ตรวจสอบย้อนกลับได้
ผูกเอกสารวัสดุและผลตรวจกับหมายเลขชิ้นงาน
ยืนยันก่อนเดินงานต่อ
ตรวจจุดสำคัญก่อนปิดงานหรือเข้าสู่ขั้นตอนถัดไป
  1. วัสดุและแบบผลิต

    ยืนยันชนิดเหล็ก ความหนา ขนาดแผ่น หมายเลขชิ้นงาน และแบบผลิตฉบับล่าสุดก่อนตัด

  2. ตัด ประกอบ และจัดแนว

    ตรวจขนาด แนวตัด การเตรียมขอบ ตำแหน่งปีกกับเอว ความตรง และการยึดชั่วคราวก่อนเชื่อม

  3. ควบคุมงานเชื่อม

    ใช้วิธีเชื่อมและบุคลากรตามข้อกำหนดงาน ควบคุมลำดับเชื่อม ความร้อน และการบิดตัว พร้อมตรวจสภาพรอยเชื่อมระหว่างผลิต

  4. ตรวจรับก่อนส่งมอบ

    ตรวจมิติ ความตรง จุดต่อ รูสลักเกลียว รอยเชื่อม ผิวเคลือบ หมายเลขชิ้นงาน จุดยก และข้อมูลค้ำยันชั่วคราวก่อนขนส่ง

Built Up Beam
ต่างจากคานแบบอื่นอย่างไร

คำเรียกทั้งสามไม่ได้อธิบายสิ่งเดียวกัน: H-Beam บอกลักษณะหน้าตัดที่มักผลิตด้วยการรีดร้อน Built Up Beam บอกวิธีประกอบหน้าตัดจากแผ่นเหล็ก ส่วน Cellular Beam บอกคานที่มีช่องเปิดในเอวคาน จึงควรเลือกจากแรง ช่วงพาด งานระบบ วิธีผลิต และเงื่อนไขติดตั้ง ไม่ใช่ดูรูปตัวเอชเพียงอย่างเดียว

ประเภทคาน
หน้าตัดเกิดขึ้นอย่างไร
เหมาะเมื่อใด และต้องตรวจอะไร
Built Up Beamคานประกอบตามแบบ
เชื่อมแผ่นปีกและแผ่นเอวเป็นหน้าตัดที่กำหนดความสูง ความกว้าง และความหนาให้สัมพันธ์กับแรง
เหมาะเมื่อ หน้าตัดมาตรฐานไม่ตอบโจทย์แรง ช่วงพาด หรือระดับโครงสร้าง
ตรวจ เกรดและขนาดแผ่น รอยเชื่อม ความคลาดเคลื่อน แผนผลิต และการตรวจรับ
H-Beam รีดร้อนหน้าตัดสำเร็จรูป
ผลิตเป็นหน้าตัดสำเร็จรูปจากโรงงาน แล้วเลือกใช้ตามขนาดและเกรดเหล็กที่มีจำหน่าย
เหมาะเมื่อ ขนาดมาตรฐานครอบคลุมโจทย์ และต้องการลดขั้นตอนประกอบ
ตรวจ ขนาดจริง เอกสารวัสดุ กำลังรับแรง การโก่งตัว จุดต่อ และความพร้อมจัดหา
Cellular Beamคานที่มีช่องเปิดในเอว
ออกแบบให้มีช่องเปิดตามแนวเอวคาน โดยอาจพัฒนาจากหน้าตัดสำเร็จรูปหรือคานประกอบตามรายละเอียด
เหมาะเมื่อ ต้องจัดพื้นที่ผ่านงานระบบหรือควบคุมน้ำหนักคาน
ตรวจ รูปร่างและระยะช่อง แรงรอบช่อง จุดรับแรงเฉพาะที่ แนวเชื่อม และรายละเอียดงานระบบ

ข้อมูลก่อนออกแบบ และประเมินราคา

การประเมินหน้าตัด และการเปรียบเทียบราคาจะอยู่บนเงื่อนไขเดียวกัน เมื่อทุกข้อเสนอใช้ข้อมูลโครงการและขอบเขตบริการชุดเดียวกัน ควรเตรียมข้อมูลด้านแรง รายละเอียดชิ้นงาน การผลิต และการติดตั้งให้ครบเท่าที่มี

ข้อมูลโครงการที่ควรส่ง

ใช้ข้อมูลล่าสุดที่อนุมัติแล้ว และระบุรายการที่ยังอยู่ระหว่างพิจารณาให้ชัดเจน

  • แบบและตำแหน่งใช้งานแบบโครงสร้าง ผัง ระยะคาน ระดับติดตั้ง และตำแหน่งรองรับ
  • แรงและข้อจำกัดโครงสร้างน้ำหนักใช้งาน แรงเฉพาะจุด ช่วงพาด และเงื่อนไขการยึดรั้ง
  • หน้าตัดและวัสดุรายการหน้าตัด ขนาดแผ่น เกรดเหล็ก และรายละเอียดรอยต่อ หากกำหนดแล้ว
  • งานเชื่อมและการตรวจรับชนิดและขนาดรอยเชื่อม แผ่นเสริมกำลัง วิธีตรวจ และเกณฑ์ยอมรับ
  • ระบบป้องกันผิวระบบป้องกันสนิมหรือป้องกันไฟ พร้อมสภาพแวดล้อมที่ใช้งาน
  • การขนส่งและติดตั้งจำนวนชิ้น ความยาวขนส่ง ทางเข้า จุดยก ลำดับงาน และช่วงเวลาติดตั้ง
ข้อมูลยังไม่ครบก็เริ่มหารือได้

หากยังไม่มีหน้าตัดหรือแบบผลิต สามารถส่งผัง ระยะช่วงคาน และข้อมูลการใช้งาน เพื่อกำหนดขอบเขตออกแบบก่อนประเมินราคา ผ่าน ฟอร์มปรึกษางานโครงสร้างเหล็ก ด้านล่าง

คำถามพบบ่อยเรื่อง Built Up Beam

Built Up Beam คืออะไร และผลิตอย่างไร?
Built Up Beam คือคานเหล็กที่ผลิตโดยนำแผ่นปีกและแผ่นเอวมาเชื่อมประกอบเป็นหน้าตัดตามแบบ จึงปรับความสูง ความกว้าง และความหนาให้เหมาะกับแรงและช่วงพาดได้ คำนี้อธิบายวิธีทำชิ้นส่วน ไม่ใช่ชื่อเกรดเหล็ก
Built Up Beam ต่างจาก H-Beam อย่างไร?
H-Beam โดยทั่วไปเป็นหน้าตัดสำเร็จรูปรีดร้อนและเลือกใช้จากขนาดมาตรฐาน ส่วน Built Up Beam ประกอบหน้าตัดจากแผ่นเหล็กตามแบบ จึงยืดหยุ่นกว่า แต่มีงานผลิต รอยเชื่อม และการตรวจรับเพิ่ม การเลือกต้องเทียบกำลัง การโก่งตัว ระยะจัดหา และต้นทุนรวม
Built Up Beam รับน้ำหนักได้มากกว่า H-Beam เสมอหรือไม่?
ไม่เสมอ กำลังรับน้ำหนักขึ้นกับรูปหน้าตัด เกรดเหล็ก ช่วงพาด สภาพรองรับ การยึดรั้ง และชุดแรงที่ใช้คำนวณ ต้องตรวจทั้งกำลัง การโก่งตัว และเสถียรภาพด้วยเกณฑ์เดียวกันก่อนสรุป
กำหนดความหนาแผ่นจากขนาดอาคารได้หรือไม่?
ไม่ได้จากขนาดอาคารเพียงอย่างเดียว วิศวกรต้องใช้ข้อมูลน้ำหนักใช้งาน แรงเฉพาะจุด ช่วงพาด จุดรองรับ การยึดรั้ง และข้อจำกัดระดับคาน เพื่อกำหนดแผ่นปีก แผ่นเอว แผ่นเสริม และรอยเชื่อมให้ทำงานร่วมกัน
Built Up Beam ใช้ร่วมกับระบบ PEB ได้หรือไม่?
ได้ในหลายโครงการ โดยอาจใช้เป็นจันทัน เสา หรือชิ้นส่วนหลักที่ปรับหน้าตัดตามแนวแรง แต่ PEB หมายถึงระบบอาคารทั้งชุด จึงต้องพิจารณาจุดต่อ แป หลังคา ค้ำยัน การผลิต และการติดตั้งร่วมกัน ไม่ใช่ดูเฉพาะคาน
รอยเชื่อม Built Up Beam ต้องตรวจอย่างไร?
เริ่มจากการตรวจด้วยสายตาและตรวจมิติระหว่างผลิต ส่วนการทดสอบแบบไม่ทำลาย เช่น UT, MT หรือ PT ต้องเลือกตามชนิดรอยต่อ ตำแหน่ง ความสำคัญ และข้อกำหนดในแบบ พร้อมระบุสัดส่วนการตรวจและเกณฑ์ยอมรับก่อนเริ่มงาน
เจาะช่องที่เอวคานภายหลังได้หรือไม่?
ไม่ควรเจาะหน้างานโดยอาศัยเพียงพื้นที่ว่าง ตำแหน่ง ขนาด และรูปทรงช่องมีผลต่อแรงเฉือน แรงดัดเฉพาะที่ และเสถียรภาพ ต้องให้วิศวกรตรวจและกำหนดรายละเอียดเสริมกำลังก่อนตัดหรือเชื่อม
ควรเปรียบเทียบราคา Built Up Beam อย่างไร?
เทียบจากแบบ ปริมาณ และขอบเขตเดียวกัน โดยรวมเกรดเหล็ก น้ำหนักจริง งานประกอบ รอยเชื่อม การตรวจคุณภาพ การเคลือบผิว ขนส่ง และติดตั้ง พร้อมดูรายการรวม–ไม่รวมและผลต่อกำหนดการ ไม่ควรตัดสินจากราคาต่อกิโลกรัมเพียงอย่างเดียว

บทความ

ดูบทความทั้งหมด

ปรึกษางานโครงสร้างเหล็ก

ส่งข้อมูลโครงการเพื่อให้ทีมวิศวกรติดต่อกลับ